125,6 tỷ đô la. Con số đó khiến tôi phải dừng lại giữa phiên giao dịch. Thặng dư thương mại của Trung Quốc trong tháng 6/2024 vừa lập kỷ lục lịch sử. Xuất khẩu tăng 21% so với cùng kỳ năm ngoái.
Một trader crypto như tôi có lý do gì để quan tâm? Bởi vì dòng tiền lớn nhất hành tinh đang dịch chuyển, và crypto là nơi đầu tiên hứng chịu hoặc hưởng lợi. Tôi đã nhìn thấy kịch bản này trước đây: con số lớn luôn đi kèm với một cái bẫy.
Context
Trung Quốc, nền kinh tế xuất khẩu lớn nhất thế giới, vừa công bố bức tranh thương mại tháng 6 với hai điểm sáng: kim ngạch xuất khẩu tăng vọt 21% và thặng dư thương mại đạt 125,6 tỷ USD, cao hơn mọi dự báo. Nhưng nhìn kỹ, bức tranh này có nhiều vết nứt. Nhập khẩu tăng chậm hơn nhiều, cho thấy nội địa yếu.
Tôi theo dõi dữ liệu này không chỉ vì nó ảnh hưởng đến thị trường chứng khoán hay tỷ giá, mà vì nó là tín hiệu vĩ mô trực tiếp cho các tài sản rủi ro – bao gồm Bitcoin và altcoin. Năm 2018, khi Trump tuyên bố thuế quan lên hàng hóa Trung Quốc, tôi đã mất 30% danh mục vì giữ altcoin quá lâu. Tôi đã học được rằng vĩ mô mới là thứ quyết định mọi thứ.
Core
Con số thặng dư 125,6 tỷ USD không phải là tin tốt thuần túy. Nó tiết lộ ba điều quan trọng:
Một: Xuất khẩu tăng 21% nhờ nhu cầu bên ngoài mạnh, nhưng cơ cấu hàng hóa không được công bố. Nếu phần lớn đến từ “tam tân” (xe điện, pin lithium, quang điện) thì đó là thành công của chính sách công nghiệp. Nhưng nếu là hàng dệt may hay đồ nội thất với biên lợi nhuận mỏng, đó là dấu hiệu của “bán rẻ lấy lượng”. Không thể biết chắc vì báo cáo gốc thiếu chi tiết.
Hai: Thặng dư càng lớn, rủi ro chiến tranh thương mại càng cao. Mỹ và EU đã tăng thuế với xe điện Trung Quốc. Số liệu này sẽ là bằng chứng để họ mở rộng các biện pháp trừng phạt. Tôi cá rằng trong vòng 60 ngày tới, chúng ta sẽ thấy ít nhất hai cuộc điều tra chống bán phá giá mới nhắm vào hàng Trung Quốc.
Ba: Thặng dư lớn đồng nghĩa với dòng USD chảy vào Trung Quốc, tạo áp lực lên đồng Nhân dân tệ. Nếu Ngân hàng Trung ương không can thiệp, CNY sẽ lên giá, làm giảm sức cạnh tranh xuất khẩu. Họ sẽ buộc phải tung ra các công cụ như phát hành央票 hoặc tăng tỷ lệ dự trữ bắt buộc để hút thanh khoản. Điều này ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường toàn cầu: khi Trung Quốc thắt chặt thanh khoản nội địa, dòng vốn chảy vào các thị trường mới nổi và crypto có thể bị suy giảm.
Một điểm tôi muốn nhấn mạnh: thị trường crypto là một tấm gương phản chiếu vĩ mô, chỉ có điều tấm gương đó bị méo. Khi dữ liệu thương mại tốt, nhiều người sẽ mừng vì cho rằng kinh tế toàn cầu phục hồi, risk-on tăng lên. Nhưng họ quên rằng Trung Quốc đang trong giai đoạn “thịnh vượng giòn” – phụ thuộc quá nhiều vào xuất khẩu trong khi nhu cầu nội địa yếu. Bất kỳ cú sốc nào từ bên ngoài (thuế quan, suy thoái ở Mỹ/EU) cũng có thể gây ra hiệu ứng domino.
Contrarian
Góc nhìn mà hầu hết mọi người bỏ qua: thặng dư thương mại khổng lồ này thực chất là một tín hiệu cảnh báo cho thị trường crypto, chứ không phải chất xúc tác tăng giá. Tại sao?
Thứ nhất, các quốc gia phương Tây sẽ coi con số này là bằng chứng về “năng lực sản xuất dư thừa” của Trung Quốc và tăng cường rào cản thương mại. Điều đó dẫn đến suy giảm thương mại toàn cầu, ảnh hưởng đến các đồng tiền định danh và cuối cùng là nhu cầu với tài sản rủi ro.
Thứ hai, Trung Quốc có thể thúc đẩy việc sử dụng Nhân dân tệ trong thanh toán quốc tế, đặc biệt qua các kênh kỹ thuật số. Họ đã có CBDC (e-CNY) và đang thử nghiệm các giao dịch xuyên biên giới. Nếu điều này thành công, nó sẽ gia tăng cạnh tranh với các stablecoin lớn như USDT hay USDC, vì các doanh nghiệp xuất khẩu sẽ có động lực sử dụng đồng tiền kỹ thuật số của Trung Quốc thay vì USD. Đó là một rủi ro dài hạn cho các dự án stablecoin tập trung.
Cuối cùng, tôi muốn chia sẻ một trải nghiệm cá nhân. Đầu năm 2019, khi thặng dư thương mại Trung Quốc cũng tăng mạnh, tôi đã đặt cược vào sự phục hồi của altcoin. Nhưng chỉ vài tháng sau, chiến tranh thương mại leo thang, Bitcoin giảm từ 13.000 về 6.500. Khi tất cả đều nhìn về một hướng, tôi bắt đầu tìm lối thoát. Lúc đó tôi không có một hệ thống tín hiệu vĩ mô đủ tốt. Bây giờ thì tôi đã xây dựng một bot quét dữ liệu thương mại và chính sách từ các nguồn, và nó đang phát ra cảnh báo vàng.
Takeaway
Đừng vội nhảy vào lệnh mua chỉ vì một con số xuất khẩu đẹp. Hãy theo dõi các tín hiệu chính sách trong 30 ngày tới: nếu Mỹ hoặc EU công bố thuế quan mới, đó sẽ là điểm đảo chiều cho market. Nếu không, thị trường có thể tiếp tục ăn mừng thêm vài tuần. Nhưng với tôi, tôi sẽ giữ tỷ lệ cash cao và chỉ giao dịch các tín hiệu short-term. Bạn có chắc rằng mình đang nhìn thấy toàn bộ bức tranh? Hay bạn chỉ đang nhìn vào một mảnh của nó?
— Trần Việt, Real-Time Trading Signal Strategist tại Rome. Tham gia Twitter Space của tôi mỗi thứ Sáu để cùng phân tích các tín hiệu này.