Một tín hiệu mới từ thị trường năng lượng Mỹ đang gây chú ý trong cộng đồng khai thác tiền điện tử. Tổ chức vận hành lưới điện PJM (PJM Interconnection), đơn vị quản lý hệ thống điện lớn nhất nước Mỹ phục vụ 13 tiểu bang và Washington D.C., vừa đưa ra cảnh báo cứng rắn với các trung tâm dữ liệu – bao gồm cả các trang trại khai thác Bitcoin. Theo thông tin từ nội bộ ngành năng lượng, PJM yêu cầu các cơ sở tiêu thụ điện lớn này phải chuẩn bị khả năng tự cung cấp điện hoặc có nguy cơ bị cắt điện trong các giai đoạn cao điểm.
Thông tin này được tiết lộ trong bối cảnh nhu cầu điện từ các trung tâm dữ liệu đang tăng vọt, đặc biệt là do sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và khai thác tiền điện tử. PJM, với vai trò điều phối lưới điện cho hơn 65 triệu người dân, đã phải đối mặt với áp lực ngày càng lớn trong việc duy trì độ tin cậy của hệ thống. Các cuộc họp kín với các nhà điều hành lưới điện cho thấy PJM đang xem xét các yêu cầu mới về kết nối lưới, buộc các trung tâm dữ liệu mới phải chứng minh khả năng tự chủ về năng lượng trước khi được cấp phép.
"Các trung tâm dữ liệu đang trở thành gánh nặng cho lưới điện trong giờ cao điểm. Chúng tôi cần họ có kế hoạch dự phòng, như máy phát điện hoặc pin lưu trữ, để giảm tải khi cần thiết," một chuyên gia năng lượng giấu tên từ PJM chia sẻ. Điều này đồng nghĩa với việc các thợ đào Bitcoin trong khu vực PJM sẽ phải đầu tư thêm vào cơ sở hạ tầng năng lượng độc lập, như tổ hợp máy phát điện khí tự nhiên hoặc hệ thống năng lượng mặt trời kết hợp pin.
Tác động ngay lập tức có thể thấy rõ đối với các công ty khai thác lớn đang hoạt động trong vùng PJM. Riot Platforms, Marathon Digital Holdings, và một số công ty khác có cơ sở tại Ohio, Pennsylvania và Virginia – những bang nằm trong vùng ảnh hưởng của PJM. Theo ước tính từ các nhà phân tích, khoảng 15-20% tổng công suất khai thác Bitcoin của Mỹ có thể nằm trong khu vực PJM. Nếu các yêu cầu mới được thực thi, chi phí vận hành của các trang trại này có thể tăng từ 20-30% do phải đầu tư vào nguồn điện dự phòng.
Trong bối cảnh thị trường tiền điện tử đang trong giai đoạn điều chỉnh, với giá Bitcoin dao động quanh mức 65.000 USD, bất kỳ áp lực chi phí nào cũng có thể ảnh hưởng đến lợi nhuận của các thợ đào. Tuy nhiên, các nhà điều hành giàu kinh nghiệm đã bắt đầu chuẩn bị từ sớm. Một số trang trại đã ký hợp đồng mua điện trực tiếp từ các nhà máy điện hạt nhân hoặc xây dựng các trung tâm khai thác di động có thể di dời đến nơi có điện rẻ hơn.
"Đây không phải là lần đầu tiên ngành khai thác đối mặt với thách thức về năng lượng. Năm 2021, tỉnh Tứ Xuyên của Trung Quốc đóng cửa các mỏ khai thác, khiến hash rate toàn cầu giảm 50%. Ngành đã thích nghi và phục hồi. Lần này, các thợ đào sẽ tìm đến các khu vực có năng lượng tái tạo dư thừa hoặc các hợp đồng mua bán điện trực tiếp (PPA)," một nhà phân tích kỳ cựu có 21 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực này nhận định.
Về mặt kỹ thuật, thông tin từ PJM không liên quan đến bất kỳ thay đổi nào trong giao thức blockchain. Bản chất của vấn đề nằm ở tầng cơ sở hạ tầng vật lý – nguồn cung cấp điện. Các thợ đào Bitcoin vốn đã quen với việc di chuyển đến những nơi có điện rẻ, như các vùng có thủy điện dư thừa ở Quebec, Canada, hay các mỏ dầu khí ở Texas nơi khí tự nhiên bị đốt bỏ. Xu hướng "khai thác kết hợp với thu hồi khí đồng hành" đang trở nên phổ biến, biến chất thải năng lượng thành lợi nhuận.
Tuy nhiên, đối với các nhà đầu tư tổ chức đang xem xét danh mục đầu tư vào tiền điện tử, đây là một tín hiệu cần theo dõi. Nếu chính sách của PJM lan rộng sang các tổ chức vận hành lưới điện khác như NYISO, ERCOT, MISO, thì chi phí khai thác toàn cầu có thể tăng lên, gây áp lực lên giá Bitcoin trong trung hạn. Ngược lại, những công ty khai thác đã chủ động đầu tư vào năng lượng tái tạo và lưu trữ sẽ có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Trong ngắn hạn, thị trường đã phản ứng khá thờ ơ với tin tức này. Giá cổ phiếu của các công ty khai thác niêm yết như Marathon (MARA) và Riot (RIOT) chỉ dao động nhẹ. Các nhà giao dịch dường như đang chờ đợi thêm thông tin chi tiết từ PJM về lộ trình thực thi. Một số nhà phân tích cho rằng PJM có thể đưa ra các yêu cầu mềm dẻo hơn, như cho phép các trung tâm dữ liệu tham gia các chương trình đáp ứng nhu cầu (demand response) thay vì bắt buộc tự cung cấp điện hoàn toàn.
"Bài toán năng lượng sẽ luôn là yếu tố then chốt quyết định lợi nhuận của ngành khai thác. Những thợ đào có khả năng thích ứng nhanh, linh hoạt về địa điểm và có nguồn tài chính mạnh để đầu tư vào hạ tầng năng lượng sẽ sống sót và phát triển," nhà phân tích 37 tuổi, người đã theo dõi ngành từ những ngày đầu ICO, chia sẻ.
Các nhà đầu tư và thợ đào nên theo dõi chặt chẽ các cuộc họp của Ủy ban Điều tiết Năng lượng Liên bang Mỹ (FERC) và các thông báo chính thức từ PJM trong những tuần tới. Nếu PJM chính thức công bố quy định mới, đó sẽ là bước ngoặt quan trọng đối với ngành khai thác tiền điện tử tại Mỹ, buộc các doanh nghiệp phải tái cấu trúc mô hình năng lượng của mình.
Trong khi đó, một số công ty khai thác đã bắt đầu chuyển hướng. CleanSpark, một công ty khai thác Bitcoin có trụ sở tại Georgia, gần đây đã công bố kế hoạch xây dựng các trung tâm dữ liệu với hệ thống pin lưu trữ quy mô lớn. Các công ty khác như Hut 8 đang đẩy mạnh phát triển các trang trại khai thác di động, có thể triển khai nhanh chóng tại các khu vực có điện thừa.
Rõ ràng, tương lai của ngành khai thác không chỉ nằm ở tốc độ hash hay phần thưởng khối, mà còn ở khả năng giải bài toán năng lượng bền vững. PJM vừa gửi một tín hiệu: thời kỳ điện rẻ dễ dàng từ lưới điện đang kết thúc. Những thợ đào thông minh sẽ biến thách thức thành cơ hội.


