Hook
“Goldman ủng hộ, JPMorgan phản đối.” Khi hai gã khổng lồ Phố Wall đứng về hai chiến tuyến trước một dự luật về tiền mã hóa, có một điều chắc chắn: trò chơi đã thay đổi. Clarity Act - đạo luật được kỳ vọng sẽ vẽ lại bản đồ quyền lực giữa SEC và CFTC - đang đối mặt với cuộc chiến nội bộ khốc liệt nhất trong lịch sử lập pháp crypto. Là một người đã chứng kiến ICO boom năm 2017 và chịu đựng mùa đông DeFi 2022, tôi nhận ra: đây không chỉ là chuyện chính sách. Đây là cuộc kiểm tra sức sống thực sự của triết lý phi tập trung hóa mà chúng ta từng tin tưởng.
Context
Clarity Act, hay còn gọi là Đạo luật Rõ ràng về Cấu trúc Thị trường Tài sản Kỹ thuật số, đã vượt qua Hạ viện với sự ủng hộ của đa số Đảng Cộng hòa. Vấn đề cốt lõi: phân định ranh giới quản lý giữa Ủy ban Chứng khoán (SEC) và Ủy ban Giao dịch Hàng hóa Tương lai (CFTC). Nếu được thông qua, lần đầu tiên các dự án crypto sẽ biết chính xác cơ quan nào có thẩm quyền, thay vì phải đối mặt với nguy cơ bị kiện bởi cả hai. Nhưng điều khiến tôi chú ý không phải là nội dung kỹ thuật của đạo luật, mà là cuộc chiến ngầm giữa các ngân hàng. Goldman Sachs - đại diện cho giới đầu tư tổ chức khao khát tham gia thị trường - ủng hộ. JPMorgan Chase - người khổng lồ bán lẻ - phản đối kịch liệt. Các ngân hàng cộng đồng lo sợ mất tiền gửi. Và bảy thượng nghị sĩ Dân chủ đã cùng đưa ra tuyên bố chống lại.
Core
Từ góc nhìn của một người làm giao thức phi tập trung, tôi thấy rõ: Clarity Act, dù có thông qua hay không, sẽ thay đổi hoàn toàn bản chất của hệ sinh thái. Hãy nhìn vào điểm mấu chốt: điều khoản về lợi suất stablecoin. Các ngân hàng cộng đồng phản đối vì nếu stablecoin được phép trả lãi, tiền gửi ngân hàng sẽ bị rút sạch. Đây là một tín hiệu cực kỳ quan trọng. Trong bảy năm làm việc với DeFi, tôi đã thấy vô số dự án cố gắng trả lãi token để giữ chân người dùng. Nhưng nếu chính phủ Mỹ quyết định cấm hoặc hạn chế điều đó, thì toàn bộ mô hình yield farming truyền thống sẽ sụp đổ. Tin vào code hơn tin vào lời nói. Nhưng code có thể bị vô hiệu hóa nếu lời nói trở thành luật.
Tiếp theo, hãy nói về sự phân chia quyền lực giữa SEC và CFTC. Trong thực tế, điều này có nghĩa là gì? Đối với các dự án Layer-2 như Optimism hay zkSync, việc biết trước token của mình là hàng hóa (do CFTC quản lý) hay chứng khoán (do SEC quản lý) là yếu tố sinh tử. Từ kinh nghiệm audit của tôi, sự khác biệt thực sự giữa OP Stack và ZK Stack không nằm ở công nghệ, mà là ai thuyết phục được nhiều dự án deploy chain trước. Nếu Clarity Act được thông qua, các dự án có token rõ ràng là hàng hóa sẽ thu hút dòng vốn tổ chức khổng lồ. Ngược lại, những ai bị coi là chứng khoán sẽ phải chi hàng triệu đô la cho luật sư. Đây là lý do tại sao tôi tin: sự khác biệt thực sự giữa các Layer-2 không nằm ở công nghệ, mà là ai thuyết phục được nhiều dự án deploy chain trước. Và bây giờ, “ai” đó còn phải thuyết phục cả SEC lẫn CFTC.
Một điểm khác ít được chú ý: điều khoản cấm tổng thống và nghị sĩ phát hành tài sản kỹ thuật số. Đây rõ ràng là phản ứng trước các dự án meme coin của chính trị gia. Nhưng hãy nhìn sâu hơn: nó tạo ra một tiền lệ rằng bất kỳ ai nắm quyền lực chính trị đều không được phép kiếm tiền từ crypto. Điều này nghe có vẻ tốt, nhưng nó đặt ra câu hỏi: ai còn lại để phát hành token? Chỉ có các tập đoàn và quỹ đầu tư? Điều đó đi ngược lại tinh thần phi tập trung mà chúng ta theo đuổi. Tôi từng từ chối lời mời làm advisor cho một dự án ICO vì không phù hợp triết lý giáo dục. Bây giờ, triết lý đó đang bị thử thách bởi chính những người làm luật.
Contrarian
Đây là phần tôi muốn bạn đọc cùng suy ngẫm. Mọi người đều cho rằng Clarity Act sẽ mang lại “sự rõ ràng về quy định” và đó là điều tốt. Nhưng tôi cho rằng điều ngược lại mới đúng: sự rõ ràng này sẽ giết chết sự đổi mới trong ngắn hạn. Tại sao? Vì khi bạn biết chính xác luật chơi, bạn sẽ tập trung vào việc tuân thủ thay vì phá vỡ giới hạn. Các công ty khởi nghiệp nhỏ không thể cạnh tranh với chi phí tuân thủ hàng triệu đô la. Goldman Sachs sẽ thắng, còn Uniswap sẽ phải thuê đội ngũ pháp lý gấp ba lần đội ngũ kỹ thuật.
Hãy nhìn vào cuộc chiến nội bộ của các ngân hàng. Jamie Dimon từng gọi Bitcoin là “lừa đảo”, nhưng JPMorgan vẫn xây dựng blockchain riêng. Sự phản đối của ông ta không phải vì không tin vào công nghệ, mà vì sợ mất tiền gửi. Điều này cho thấy: ngay cả khi luật được thông qua, các ngân hàng lớn sẽ tìm cách bóp méo nó để bảo vệ lợi ích của họ. Họ sẽ vận động hành lang để thêm các điều khoản có lợi, và kết quả là một đạo luật “rõ ràng” nhưng đầy lỗ hổng. Tin vào code hơn tin vào lời nói. Nhưng lời nói của luật sư còn nguy hiểm hơn code bug.
Một góc nhìn phản trực giác khác: thất bại của Clarity Act có thể là tin tốt cho crypto phi tập trung. Nếu nó không được thông qua, sự hỗn loạn quy định hiện tại sẽ tiếp diễn, nhưng ít nhất các dự án DeFi vẫn có thể hoạt động trong vùng xám, tránh xa tầm với của SEC. Tôi đã chứng kiến điều này trong mùa đông crypto 2022: khi chính phủ không can thiệp, cộng đồng tự tổ chức và xây dựng các giải pháp an toàn hơn. Sự can thiệp quá mức thường phá hủy sự đa dạng của hệ sinh thái.
Takeaway
Vậy chúng ta nên làm gì? Là một người đã dành cả sự nghiệp để giáo dục cộng đồng về blockchain, tôi tin rằng: dù Clarity Act có kết quả thế nào, thì cuộc chiến thực sự vẫn là giữa tập trung hóa và phi tập trung hóa. Nếu luật được thông qua, hãy chuẩn bị cho một thế giới nơi các ngân hàng kiểm soát các token được “cho phép”. Nếu nó thất bại, hãy chuẩn bị cho một thế giới nơi sự đổi mới vẫn diễn ra, nhưng trong bóng tối của sự bất định. Câu hỏi dành cho bạn: bạn muốn sống trong một hệ sinh thái được quản lý bởi các ngân hàng Phố Wall, hay một hệ sinh thái nơi code là luật? Tôi đã chọn cái sau từ năm 2017. Và tôi sẽ tiếp tục tin vào code, bất kể các chính trị gia nói gì.