Vào một buổi sáng tháng 7, Circle tuyên bố mua lại gần 1000 bằng sáng chế blockchain từ IBM. CRCL tăng 2% trong phiên giao dịch sớm. Nhà đầu tư mừng thầm: ‘Cuối cùng cũng có tin tốt.’
Nhưng câu chuyện chưa kết thúc ở đó. Tôi nhìn vào động thái này không chỉ là một thương vụ mua bán. Nó giống như một tay chơi poker lật bài giữa ván, nhưng lại đang nắm toàn bộ chip còn lại vào cuối trận.
Câu chuyện bắt đầu từ một thế lực cũ: IBM. Họ là cỗ máy patent của thế giới công nghệ, sở hữu một trong những kho tàng blockchain lớn nhất. Nhưng họ cũng là thành viên của Open USD alliance – liên minh đang tấn công trực diện vào mô hình kinh doanh của Circle. Circle mua patent từ tay một kẻ thù tiềm tàng. Nghe có vẻ thiên tài… cho đến khi bạn nhận ra rằng những patent này chẳng thể giải quyết vấn đề cốt lõi.
Tôi tìm kiếm những nơi mà câu chuyện chưa được kể hết. Và đây là thứ tôi thấy:
Context: Circle đang bị kẹp giữa hai lưỡi dao. Một mặt, Open USD alliance (với Visa, BlackRock, Stripe) ra mắt một stablecoin mới gần như không mất phí, trả lại toàn bộ lợi suất dự trữ cho các bên phân phối. Mặt khác, thỏa thuận phân phối USDC độc quyền với Coinbase sắp hết hạn vào tháng 8. Nếu mất Coinbase, Circle không chỉ mất người dùng mà còn mất luôn nguồn doanh thu chính. Trong lúc đó, doanh thu 28.6 tỷ USD nhưng công ty vẫn lỗ 1.4 tỷ – lợi suất dự trữ là miếng bánh duy nhất.
Và rồi Circle quyết định chi một khoản tiền khổng lồ chưa công bố để mua bằng sáng chế. Tại sao? Vì không còn lựa chọn nào khác. Patent là thứ duy nhất họ còn có thể mua để tạo ra khác biệt.
Core insight: Về mặt kỹ thuật, đây là một cuộc mua bán phòng thủ. Các bằng sáng chế bao phủ công nghệ cơ bản của blockchain, ngân hàng, thanh toán, chuỗi cung ứng. Circle có thể dùng chúng để kiện bất kỳ ai dùng các kỹ thuật tương tự. Nhưng vấn đề không nằm ở kỹ thuật, mà nằm ở tâm lý đám đông. Nhà đầu tư crypto thích câu chuyện “patent moat”. Họ nghĩ: “Nếu Circle có patent, sao ai đó có thể copy được?” Nhưng họ quên rằng patent chỉ là giấy. Mô hình kinh doanh bị đe dọa không phải vì code bị copy, mà vì logic kinh tế đã thay đổi.
Open USD không cần phát minh ra blockchain mới. Họ chỉ cần tạo ra một stablecoin mà người dùng không phải trả phí, và các sàn giao dịch được hưởng lợi suất. Điều đó hấp dẫn đến mức ngay cả Coinbase cũng khó cưỡng lại. Một câu chuyện crypto hay phải có cả phần nhân vật phản diện rõ ràng. Trong câu chuyện này, Circle đang cố đóng vai anh hùng, nhưng khán giả – các sàn giao dịch và người dùng – lại đang đứng về phía Open USD.
Contrarian angle: Có thể thị trường đã quá tiêu cực về Circle. Giả sử Circle dùng patent để kiện Open USD ngay lập tức. Nếu thắng, họ sẽ buộc Visa và các đồng minh phải trả phí bản quyền, tạo ra một nguồn doanh thu mới lớn hơn lợi suất dự trữ hiện tại. Nhưng đó là một canh bạc. Kiện tụng mất nhiều năm, và rủi ro bị tòa tuyên bố patent vô hiệu. Hơn nữa, IBM vẫn có thể cấp phép chéo cho các đối tác cũ, làm giảm hiệu lực của vũ khí mới.
Tuy nhiên, nếu Circle chơi bài “phòng thủ chủ động”, họ có thể dùng patent để thuyết phục các đối tác lớn như BlackRock: “Hãy ở lại với tôi, tôi có patent và OCC trust charter, bạn sẽ an toàn.” Điều này có thể kéo dài thời gian. Tôi từng sống qua DeFi Summer năm 2020 khi Uniswap không có patent nhưng vẫn chiến thắng vì mạng lưới. Lúc đó tôi nghĩ network effect mới là tường thành. Nhưng bây giờ, patent có thể là tấm khiên cuối cùng cho những kẻ thua cuộc.
Takeaway: Trong 30 ngày tới, tôi sẽ theo dõi ba tín hiệu: (1) Coinbase có gia hạn thỏa thuận hay không, (2) Circle có kiện ai đó không, (3) Doanh thu quý 2 có hé lộ chi phí mua patent. Nếu cả ba đều xấu, CRCL có thể về 40 đô la. Nhưng nếu có một bước ngoặt pháp lý, câu chuyện patent sẽ trở thành câu chuyện lớn nhất năm.
Tôi luôn săn lùng những nơi mà câu chuyện chưa được kể hết. Và ở đây, lớp tro bụi phủ lên một mỏ vàng chưa biết: Liệu Circle có dám dùng những khẩu súng patent để bắn vào chính những người bạn cũ? Hay nó chỉ là một bức tường giấy để che đi những vết nứt đang ngày càng lớn? Tôi không có câu trả lời. Nhưng tôi biết, trong thị trường này, người kể chuyện giỏi nhất sẽ thắng.