Hook
Tháng 11/2024, chính quyền Thành Đô công bố 'Kế hoạch hành động AI+', đặt mục tiêu đầy tham vọng: doanh số ngành AI đạt 2.600 tỷ NDT (khoảng 360 tỷ USD) vào năm 2030, với tỷ lệ thâm nhập 'thiết bị đầu cuối và tác tử thế hệ mới' vượt 70%. Con số này khiến bất kỳ ai từng theo dõi làn sóng DeFi Summer 2020 đều giật mình. Nhưng với tôi – kẻ đã lật giở từng trang ICO từ năm 2017 – nó gợi lên một câu hỏi khác: liệu cơn sốt AI do chính phủ thổi phồng này có thực sự lan sang thế giới crypto, hay chỉ là một lớp sơn mới cho câu chuyện cũ?
Context
Thành Đô là trung tâm công nghệ phía Tây Trung Quốc, sở hữu Trung tâm Siêu máy tính quốc gia (100 PetaFLOPS) và Trung tâm Trí tuệ Thiên Phủ đang mở rộng lên 1.000 PetaFLOPS vào năm 2025. Kế hoạch này nhắm vào các lĩnh vực như thiết bị thông minh (AI phone, AI PC), sản xuất, tài chính và văn hóa số, với 20 kịch bản tiêu biểu mỗi năm và 100 sản phẩm đổi mới. Điểm đáng chú ý là chính sách không đề cập đến blockchain, AI token hay DePIN, nhưng cơ sở hạ tầng tính toán khổng lồ đó chính là mảnh ghép hoàn hảo cho các mạng lưới phi tập trung như Render Network, Akash, hay Filecoin. Từ góc nhìn của một Crypto Sector Analyst, tôi thấy một vết xoáy mới đang hình thành – nhưng không phải ai cũng nhìn thấy.
Core
Mỗi chính sách AI của chính phủ đều có tác động gián tiếp đến crypto, đặc biệt là qua ngành khai thác (mining) và hạ tầng phi tập trung. Kế hoạch của Thành Đô cũng không ngoại lệ. Hãy phân tích theo ba lớp:
Lớp 1 – DePIN và nhu cầu GPU: Trung tâm Thiên Phủ cần 1.000 PetaFLOPS, chủ yếu dùng chip NVIDIA H100 hoặc AMD MI300. Nhưng khi chính phủ mở rộng, họ sẽ kích thích thị trường GPU toàn cầu, đẩy giá card đồ họa lên cao. Điều này có lợi cho các dự án DePIN như Render Network (RNDR) – nơi người dùng cho thuê GPU để render. Với lưu lượng từ Thành Đô, nhu cầu tính toán ngoại vi (off-chain) tăng, kéo theo giá trị token. Tuy nhiên, điểm mấu chốt là chính sách ưu tiên sử dụng hạ tầng địa phương, hạn chế kết nối với mạng lưới toàn cầu. Liệu các dự án DePIN có thể thâm nhập được không?
Lớp 2 – AI Agent và Autonomous Economy: Kế hoạch đề cập đến 'tác tử thế hệ mới' (agent), một khái niệm đang hot trong crypto với các nền tảng như Fetch.ai (FET) hay Autonolas. Tôi từng viết thread về cách AI agent tự động hóa DeFi năm 2020, và bây giờ nó đang trở thành hiện thực. Thành Đô muốn xây dựng 700 dự án AI trong 3 năm, mỗi dự án có thể tích hợp agent để giao dịch, quản lý tài sản, hoặc tương tác với smart contract. Nếu thành công, đây sẽ là bước đệm cho nền kinh tế tự trị (autonomous economy) – nơi agent nắm giữ private key và thực hiện giao dịch on-chain. Tuy nhiên, tôi nhận thấy rào cản pháp lý: Trung Quốc cấm giao dịch crypto, nên các agent sẽ phải hoạt động trong hệ sinh thái AI thuần túy, không có token – điều này làm giảm tính hấp dẫn đối với nhà đầu tư.
Lớp 3 – Stablecoin và thanh toán xuyên biên giới: Dù không được nhắc đến, nhưng AI tạo sinh (GenAI) cần dữ liệu và tính toán xuyên biên giới. Các công ty AI Trung Quốc như Baidu, Alibaba thường dùng stablecoin USDT để thanh toán cho dịch vụ đám mây nước ngoài. Với quy mô 2.600 tỷ NDT, nhu cầu thanh toán vi mô (micro-payment) cho API AI sẽ tăng vọt, và stablecoin là giải pháp nhanh nhất. Tôi đã dự đoán điều này từ năm 2017 khi phân tích MakerDAO, và giờ nó đang lặp lại. Nhưng có một điểm yếu: chính quyền Thành Đô sẽ khuyến khích thanh toán qua CBDC (e-CNY) thay vì stablecoin, nhằm kiểm soát dòng vốn. Vậy stablecoin có thực sự được hưởng lợi?
Contrarian
Khi mọi người đổ xô kỳ vọng rằng chính sách AI của Thành Đô sẽ thúc đẩy thị trường crypto, tôi lại nhìn thấy một cạm bẫy. Điều phản trực giác là: Chính phủ Trung Quốc không muốn phi tập trung hóa. Họ muốn AI phục vụ các mục tiêu kiểm soát, không phải tự do. DePIN, DAO, agent tự trị đều đi ngược lại triết lý đó. Hãy nhìn vào lịch sử: mỗi khi một thành phố Trung Quốc công bố kế hoạch AI lớn, cổ phiếu công nghệ tăng vọt nhưng các token liên quan thường giảm sau 48 giờ. Đó là vì thị trường nhận ra rằng nguồn vốn sẽ chảy vào các doanh nghiệp nhà nước, không phải vào hệ sinh thái mở. Kinh nghiệm từ năm 2021 khi NFT vỡ thành nghìn mảnh tâm lý cho tôi thấy: câu chuyện càng hoành tráng, sự thất vọng càng lớn. Thành Đô có thể trở thành một 'hype cycle' tương tự.
Takeaway
Kế hoạch AI+ của Thành Đô là một tín hiệu vĩ mô tích cực cho ngành điện toán, nhưng không phải là lý do để mua RNDR hay FET ngay lập tức. Tôi sẽ theo dõi ba dấu hiệu: (1) liệu có dự án DePIN nào ký được hợp đồng với trung tâm dữ liệu Thành Đô, (2) agent AI có xuất hiện trên Ethereum thông qua các cầu nối xuyên biên giới, và (3) dòng stablecoin chảy vào các sàn giao dịch địa phương có tăng đột biến không. Câu chuyện thực sự chỉ bắt đầu khi những 'vết xoáy' nhỏ nhất xuất hiện – và tôi, như mọi khi, sẽ lật trang tiếp theo.
