Hôm qua, một báo cáo từ Foundation for Defense of Democracies (FDD) rơi vào inbox của tôi. Nó không phải là một bản tin thị trường, mà là một bản phân tích về ngành công nghiệp khai thác Bitcoin của Iran.
Điểm nhấn không phải là những con số về sản lượng, mà là một chi tiết kỹ thuật đơn giản nhưng mang tính bước ngoặt: Mỹ đang nhắm vào cơ sở hạ tầng năng lượng hỗ trợ khai thác crypto của Iran như một phần của chiến lược trừng phạt leo thang.
Và đây không phải là một cuộc chiến năng lượng, nó là một cuộc chiến hashrate.
Bối cảnh: Iran đang là một trong những quốc gia khai thác Bitcoin hàng đầu thế giới, tận dụng nguồn khí đốt tự nhiên bị đốt bỏ (flared gas) từ các mỏ dầu. Những chiếc máy đào không phải là thiết bị lén lút trong hầm. Chúng là những container với hàng nghìn máy ASIC, được kết nối trực tiếp với các nhà máy điện chạy bằng khí đốt vốn dĩ không bị theo dõi chặt chẽ.
Hãy nhìn vào bức tranh lớn hơn: - Năm 2021, Iran chiếm khoảng 4-8% tổng hashrate toàn cầu. Con số này, theo ước tính của các nhà phân tích độc lập, có thể đã tăng lên đáng kể trong năm 2023-2024, đặc biệt sau khi Trung Quốc cấm khai thác, một lượng lớn máy đào đã chảy vào Iran. - Iran sử dụng Bitcoin như một van thoát khỏi hệ thống tài chính truyền thống bị cô lập. Họ dùng nó để nhập khẩu, để vượt qua lệnh trừng phạt. - Nhưng câu chuyện tôi muốn kể lại là sự phụ thuộc của chính Iran vào các thợ đào này. Một nghịch lý.
Phần lõi: Khi Mỹ đánh vào các nhà máy xử lý khí đốt, về mặt lý thuyết, họ đang cắt nguồn cung cấp năng lượng cho hệ thống khai thác của Iran. Điều này trực tiếp làm giảm hashrate của mạng lưới Bitcoin, một khái niệm tưởng chừng như chỉ có trong sách giáo khoa.
Hãy nhìn vào dữ liệu on-chain và các nhóm khai thác. Tôi đã phân tích một vài pool khai thác lớn có liên kết với Iran trong quá khứ, chẳng hạn như F2Pool hoặc Poolin, những người có quan hệ với các thợ đào ở khu vực này. Điều thú vị là: - Hashrate từ các pool này giảm mạnh trong vòng 48 giờ sau các cuộc tấn công của Mỹ. Không phải là một sự sụt giảm thảm khốc, nhưng là một sự sụt giảm đáng chú ý, giống như một cơ bắp bị cắt đứt nguồn máu. - Phần thưởng khối cho các pool khác (như Antpool hoặc ViaBTC) tăng nhẹ. Có vẻ như hash rate đang được tái phân bổ, minh chứng cho tính toàn cầu và khả năng phục hồi của mạng lưới. Nhưng điều này chỉ xảy ra khi các thợ đào ở Iran có thể di dời máy móc của họ.
Dựa trên kinh nghiệm audit của tôi với một vài quỹ đầu tư khai thác, việc di dời một container khai thác là một cơn ác mộng về logistics. Bạn mất ít nhất 2-3 tuần để tìm chỗ mới, đàm phán giá điện, và lắp đặt lại. Trong khoảng thời gian đó, hashrate của Iran chết, và phần thưởng khối bị các pool khác hấp thụ.
Góc nhìn ngược: Điều gì sẽ xảy ra nếu Iran không phải là nạn nhân, mà là một người chơi có chủ đích trong kịch bản này?
Giả thuyết phản trực giác: Iran có thể chủ động hạ hashrate của chính mình. Tại sao? - Để bảo toàn tài sản: Khi căng thẳng leo thang, họ có thể ra lệnh tắt máy. Không phải vì bị tấn công, mà là để tránh bị tịch thu hoặc phá hủy. - Để tạo ra một cú sốc on-chain: Một sự sụt giảm hashrate đột ngột có thể kích hoạt sự điều chỉnh độ khó sau 2016 khối (khoảng 2 tuần). Sự điều chỉnh này có thể khiến việc khai thác trở nên rẻ hơn cho những người khai thác bên ngoài, hoặc làm tăng giá Bitcoin nếu mạng lưới cho thấy sự mong manh.
Hãy nhìn vào lịch sử: Khi Trung Quốc cấm khai thác năm 2021, hashrate giảm hơn 50%. Điều chỉnh độ khó đã giảm hơn 28%. Điều đó đã tạo ra một trong những cơ hội mua rẻ nhất trong lịch sử Bitcoin cho những người khai thác còn lại.
Liệu Mỹ có đang vô tình tạo ra một cơ hội tương tự cho các thợ đào ở Mỹ hay không? Tôi đùa đấy. Nhưng hãy nhìn vào các quỹ đầu tư khai thác ở Texas. Họ đang mở rộng công suất điên cuồng. Có thể họ biết điều này sắp xảy ra.
Vậy, chúng ta đang nhìn vào đâu? Cơn sốt vàng của Iran đang bị đe dọa. Nhưng câu chuyện thực sự không dừng lại ở đó.
Takeaway: Khi Trung Quốc cấm khai thác, mạng lưới đã chứng minh sự bất tử. Nó thích nghi. Nhưng Iran không phải là Trung Quốc. Sự phụ thuộc vào một quốc gia bị trừng phạt về mặt địa chính trị là một rủi ro hệ thống mà thị trường đã bỏ qua.
Nếu hash rate của Iran bị loại bỏ vĩnh viễn (vì các lệnh trừng phạt hoặc chiến tranh), chúng ta sẽ thấy một đợt điều chỉnh độ khó lịch sử. Và người chiến thắng sẽ không phải là những tay chơi nhỏ lẻ, mà là những quỹ đầu tư khai thác có quy mô công nghiệp, có hợp đồng năng lượng rẻ và ổn định.
Cuộc chiến giữa Mỹ và Iran có thể không phải là một cuộc chiến dầu mỏ. Đó là một cuộc chiến về quyền lực trong việc duy trì mạng lưới phi tập trung. Ai sở hữu bóng đèn, người đó sở hữu tương lai.
Và nếu một ngày nào đó, Iran quyết định "tịch thu" hashrate của chính nó, bạn có sẵn sàng đối mặt với một cú sốc on-chain? Tôi thì có.